Orkufrekur dagur

Á dögum sem þessum þakka ég fyrir að hafa 32 sjónvarpsstöðvar. Náttúrulífsmyndir 14:00-18:00, afþreying úr smiðju Hollywood 18:00-21:00, 21:00 - kemur í ljós, haldið áfram með LOTR maraþon.

Já, ég held uppá fríviku í skólanum með því að hanga heima með hita. Held reyndar að ofþreyta spili inní þar sem síðustu mánuðir hafa verið ansi krefjandi af skiljanlegum ástæðum.

En hef af þeim sökum haft tíma til þess að skipuleggja lokaprófið mitt í tætlur. 7 verk samtals frá fjórum löndum og 3 íslensk. 3 verk fyrir básúnu og píanó, 2 básúnutríó, 1 dúett fyrir klarinett og básúnu og eitt sólóstykki eftir sjálfan mig.

Þetta er langt frá því að vera próf í hefðbundnum skilningi þess orðs innan afturhaldshyggju stíls konservatoría. Ég ætla ekki að eyða mínútu í að mæta kröfum dauðrar stofnunnar á kostnað áheyrandanna. Ég hef farið á nógu mörg próf í þessum skóla sem eru ekkert annað en próf og það er því miður ekki raunveruleikinn.

Maður fer á tónleika til þess að njóta þeirra, maður vill að sá sem spilar njóti þess að spila tónlist og maður vill gleyma sjálfum sér í smá stund.

Því miður virðist það vera að fáar stofnanir undirbúi fólk almennilega undir líf tónlistarmanns. Annað hvort er lögð of mikil áhersla á hljómsveitarspil, eða of mikil áhersla á að gera fólk að einleikurum, það einhvern veginn vill oft gleymast að hvetja fólk til þess að vera skapandi listamenn. Ekki fara bara í eitthvað fyrirfram ákveðið og mótað hlutverk, heldur búa sér til sinn eiginn vettvang.

Æ, það auðvitað hentar mörgum að stefna á eitthvað fyrirfram ákveðna stöðu, hvort sem það er einleikari eða hljómsveitarspilari, ég persónulega sé bara ekki hvað er spennandi við það.

Tökum til dæmis einleikara sem vill hasla sér einhvern völl, hann þarf að spila nákvæmlega sama dót og mörg hundruð manns eru búnir að vera að spila til þess að komast að. Hann verður að fá sér umboðsmann sem mun þrýsta honum í einhver gigg sem hann verður að taka hvort sem honum líkar það betur eða verr. Svo náttúrulega þarf að fara í þessar blessuðu tónlistarkeppnir sem eru álíka spennandi og fimleikar. Þar að segja, allir spila það sama og svo velur dómnefndin þá sem fellur best að þeirra hugmynd um hvernig eigi að túlka ákveðið tónverk.

Þess sem ætlar sér frama innan hljómsveitar bíður svipaður hlutur, nema í formi prufuspila. Sem er ekkert annað en starfsviðtal með fyrirfram ákveðinn spurningalista í formi krossaprófs.

Semsagt, það er alltaf einhver millimaður. Einleikari þarf að fá stuðning hljómsveita, tónleikahalla, umboðsmanna og plötuútgefanda. Hljómsveitarspilari þarf að heilla væntanlega yfirmenn sína í starfsviðtali.

Tengingin við áheyrendur er lítil sem engin þegar maður þarf að selja einhverju tónlistarhúsi hugmynd sína að tónleikum, í stað þess að sjá bara um allt heila klabbið sjálfur. Sérhæfingin er það sem er hægt og hægt að drepa klassíska tónlist. Hvað er heillandi við það að láta einhvern annan ákveða hvað maður spilar, tala ekki um hvernig maður spilar?

Vegna sömu raka tel ég að kennsla almennt sé á kolrangri hillu. Í dag er heimurinn fullur af kennurum sem segja öðru fólki hvað það á að gera, ég bókstaflega trúi ekki á þá aðferð. Ég fer ekki að læra hjá einhverjum svo hann geti sagt mér hvað ég eigi að gera, ég fer til einhvers af því að ég vil læra hvernig viðkomandi gerir hlutinn, þannig lærir maður af öðrum, með því að fylgjast með, ekki fylgja leiðbeiningum, þá allt eins getur maður keypt sér tónlistarfræðslu og aðra menntun í IKEA, með fallegum og auðskiljanlegum leiðbeiningum, og sexkannt í kaupbæti.

Eitt fag sem er í útrýmingarhættu hvað þetta varðar er fræðigreinakennari í tónlistarháskólum. Partur af vandamálinu eru kennararnir á aðalhljóðfærin sem sumir hverjir telja það algjöra tímasóun að gera eitthvað annað en að æfa sig á viðkomandi hljóðfæri, hinn parturinn er svo fræðigreinakennararnir sjálfir sem oft hafa það að meginmarkmiði að koma viðkomandi nemendum í gegnum eitthvað fyrirfram ákveðið námsefni. Sem sagt, segja fólki hvað það eigi að gera, í stað þess að sýna því nákvæmlega kost þess að læra smá um undirstöðu atriði tónlistarinnar sem fólkið elskar að spila.

Annar partur af vandamálinu er sá að fræðigreinakennarar hafa yfirleitt sérhæft sig í því að kenna fræðigreinar og nálgast þær sem sérstakt fag, í stað þess að vera part af sama heimi. Eða þá að kennararnir eru í raun og veru tónskáld sem þurfa að vinna sér inn smá pening til þess að halda sér uppi á milli pantanna. Það er svo sem ekkert slæmt við það, nema síður sé, nema það að 90% af nemendunum eru hvorki tónskáld né á tónfræðibraut, þetta eru hljóðfæraleikarar og námið verður að miðast við þeirra tónbókmenntir. Hljómfræði á til dæmis ekki bara að gagnast píanóleikurum en samt virðast skilaboðin stundum vera þannig, formfræði er kennd í gegnum píanóbókmenntir, það getur verið mjög fráhrindandi til dæmis fyrir túbuleikara, enda ekki að furða að brassleikarar almennt séu töluvert verr stadddir í fræðigreinum en aðrir hljóðfæraleikarar.

Það er einfaldlega af þeirri ástæðu að á þeim árum sem fólk er móttækilegast fyrir svona hlutum þá er greind píanósónata eftir Beethoven og svo síðar Mazurka eftir Chopin. Túba var til dæmis ekki til á tímum Beethoven, hvað á túbuleikari að geta metið við píanósónötu eftir Beethoven, hvað þá sinfóníu?

Og smám saman fá þessi fög þann stimpil í höfðinu á krökkum, "þetta er bara eitthvað sem þú þarft að klára". Það eru verstu skilaboð sem hægt er að senda fólki, þetta er bara eitthvað sem þú þarft að ljúka, svo máttu halda áfram. Hvurslags menntakerfi er það sem byggist á einhverjum áföngum sem maður þarf bara að ljúka? Af hverju ekki að reyna að hvetja fólk til þess að njóta stundarinnar?

Eins og til dæmis krakki sem er við það að ákveða hvaða menntaskóla hann ætlar í. Fyrsta sem hann þarf að velja um, 15 ára gamall, er það hvort að það sé minnsti möguleiki á að hann ætli að verða læknir, því að þá má hann ekki velja félagsfræðibraut, því að þá kemst hann ekki inn í læknisfræði í HÍ.

Ég man nú fortölur fólks í kringum mig sem varaði mig við því að velja félagsfræðibraut, því þá væri ég að loka svo mörgum dyrum. Endalaus hræðsluáróður. Ekki að furða að brottfall úr skólum er jafn hátt og það er, endalaus takmörk, endalausir áfangar, endalausir hlutir sem þarf að klára og á meðan gleymir fólkið því sem mestu máli skiptir, að lifa.

Lífið er ekki áfangar, lífið er ein lína sem sveigist fram og til baka, upp og niður og maður verður að fylgja flæðinu. Að krefjast þess að 15 ára krakki ákveði hvað hann ætlar að gera eftir menntaskóla er ekkert nema alvarleg persónuárás.

Leyfum fólki að njóta þess að vera þar sem það er í lífinu, ekki senda þeim þau skilaboð að þau þurfi nú að huga að framtíðinni, það er bara leiðinlegt fólk og óspennandi sem hugar að framtíðinni því það gleymir að lifa í nútíðinni,

þannig að vinsamlegast hendið dagbókunum ykkar,

og góða nótt,

Mikið að gera, en gaman

Hæ hæ

Ég ákvað að taka mér frí seinni partinn í dag, kannski kominn tími til. Átti mjög góðan tíma með Ivan í morgunsárið og spilaði svo á flottum tónleikum tónsmíðadeildarinnar í skólanum. Algjörlega brjálað verk þar sem flest þau hljóð sem hægt er að gera á básúnu komu fyrir.

Þannig að frá og með klukkan 6 þá lyfti ég ekki upp fingri í sambandi við tónlistarhátíðina eða tónlist yfir höfuð. Og mikið er það hressandi, er eiginlega farið að þyrsta aftur í vesen.

Á morgun verða hvorki meira né minna en fjórar æfingar hjá mér fyrir hátíðina, ég þarf að hitta píanóleikarann fyrir all sounds, og geri það sama með slagverksleikurunum, hitti Grím líka til þess að æfa nýja verkið hans Inga fyrir klarinett og básúnu, Folar. Um kvöldið tek ég svo eina sessjón með Jóni.

Gott er að ég þarf ekki að mæta samt fyrr en um hádegið á morgun. Get tekið því rólega í fyrramálið. Nú er eiginlega mesta stressið liðið varðandi skipulagið, þannig að ég get einbeitt mér að fullu að listrænu hliðinni. Og það góða við það að vera hljómsveitarstjóri er að maður getur gert mestu vinnuna liggjandi uppí rúmi eða í sófanum.

Nei, ég er að ljúga, ég mun ekki geta leyft mér það eingöngu. Ég verð náttúrulega að frumflytja þennan blessaða dúett. Við fáum fyrstu nóturnar um hádegi á morgun, föstudag. Þannig að ef við tökum svona klukkutíma æfingu á dag þá ættum við að geta ráðið við þetta án þess að æfa okkur eins og merðir þess á milli.

Annars um daginn þá fékk ég pöntun á verki, eða stjórnuðum spuna fyrir kammersveit. Planið er að sýna fólki hvernig fólk æfir sig dags daglega, sem er nú ekki beint fullt af einhverri tónlist, heldur samansafn af misgáfulegum tækniæfingum. Held að verkið bætist bara í PoMo seríuna mína, mun einmitt spila annað PoMo verk á lokaprófinu mínu, með undirtitilinum, Post-Modernistic view on the Conservatory of Amsterdam for trombone solo. Hitt verður þá Post-Modernistic view on the Conservatory of Amsterdam for orchestra.

Maður verður nú að skapa eitthvað líka, ekki bara endurskapa eins og langflestir klassískir hljóðfæraleikarar gera.

En ætla nú að kíkja á smá star trek og fara svo að sofa.