Slide Factory 2009

Básúnufestivali Evrópu lýkur í dag og þvílík veisla hefur þetta verið. Ég hafði því miður ekki efni á að kaupa mér festival passa en ég fór á helstu viðburðina og nú ætla ég að eyða nokkrum orðum í upplifun tónleikanna.

Dagskrá Slide Factory er hægt að nálgast á www.slidefactory.nl

Fyrstu tónleikarnir sem ég fór á voru á fimmtudagskvöldið, aðalbeitan á þeim tónleikum var kvartet skipaður af þeim Joe Alessi (fyrsti básúnuleikari New York Fílharmóníunnar), Jörgen van Rijen (Fyrsti básúnuleikari Konunglegu Concertgebouw hljómsveitarinnar), Michel Bequet (alþjóðlegur einleikari og kennari) og Stefan Shulz (bassabásúnuleikari Berlínar Fílharmóníunnar). Titlar þessara spilara segja kannski allt sem segja þarf en samt mun ég lýsa því aðeins betur sem fram fór.

Tónleikarnir byrjuðu reyndar með ansi skringilegu verki fyrir götuorgel og básúnu. Koen Kaptijn spilaði básúnupartinn en hann er mjög aktívur í nútímatónlistinni hér í Hollandi og er hreinn og klár snillingur í túlkun á tónlist sem fæstir þora að eiga við.

Þá var komið að Stefan Shulz að sýna af hverju hann vann stöðuna í Berlín, það voru víst 75 sem sóttu um. Hann spilaði lagabálk eftir Johannes Brahms og mýkt tónsins var með hreinum ólíkindum, ef til er fullkominn tónn á eitthvert hljóðfæri, þá hefur Stefan Shulz fullkominn tón. Legatóið hans var svo yndislegt að það var auðvelt að gleyma því að maður væri að hlusta á básúnuleikara, ég hélt í smá stund að ég væri á sellótónleikum. Hreint út sagt ótrúleg stund og allur salurinn var orðlaus að lokinni spilamennsku Stefan.

Eftir skemmtilegt verk með New Trombone Collective var svo röðin komin að kvartetnum sem allir voru búnir að bíða eftir, og enginn varð fyrir vonbrigðum. Það var auðheyrilegt að allir spilararnir koma úr sitthvoru umhverfinu en básúnan er svo yndislegt hljóðfæri varðandi auðveldleika þess að mynda samhljóm. Hlýr tónn var allsráðandi en flugelda sýningarnar voru á sínum stað. Skilaboð tónleikanna virtust eiginlega felast í orðunum: Lítið á það sem við eigum sameiginlegt, ekki það sem skilur okkur að.

Þessi orð urðu eiginlega að meginþema hátíðarinnar þar sem úrval stjarna var ótrúlegt.

Christian Lindberg

Föstudagurinn var eign Christian Lindberg. Hann stjórnaði Rotterdam Fílharmóníunni og á dagskrá var meðal annars nýsamið verk eftir Christian, Waves of Wollongong, fyrir 9 básúnuleikara New Trombone Collective og sinfóníuhljómsveit.

Tónleikarnir byrjuðu með "Helios" forleik Carl Nielsens. Að sjálfsögðu um leið og Christian hljóp inná sviðið í skærrauðri silkiskyrtu þá skynjuðu áhorfendurnir að þeir væru ekki á hefðbundnum tónleikum. Forleikurinn var afbragðsvel spilaður og tókst Lindberg að þjappa saman strengjasándinu á þann hátt að gæsahúðin lét ekki lengi bíða eftir sér. "Lindberg stimpillinn" var svo sannarlega til staðar á spilamennsku hljómsveitarinnar.

Þá var svo komið að hápunkti kvöldsins, The Waves of Wollongong. Það er nú ekki á hverjum degi sem maður sér 9 einleikara á básúnu spila með sinfóníuhljómsveit og reyndar var þetta verk það fyrsta sinnar tegundar, talandi um sögulegan atburð. Verkið hefur smá prógram eins og flestöll verk Christian, meginþemað er upplifun Christians af gríðarstórum og fallegum öldum á Wollongong ströndinni í Ástralíu. Meðan Christian var að semja verkið þá hringdi vinur hans í hann, Robert von Barr (stofnandi BIS), og sagði honum að hann væri með krabbamein og myndi deyja innan hálfs árs. Það sjokk sem Christian fékk við þær fréttir skilaði sér í tónlistina með ógnarslögum sem minntu á hamarshöggin í 6. sinfóníu Gustav Mahlers. Svo kom í ljós að Robert von Barr gæti farið í aðgerð með litlum möguleikum á árangri en hann ákvað að láta á reyna, og krabbameinið var fjarlægt, þannig að verkið endar vel.

Verkið var ótrúlegur óður til básúnunnar og þeirrar fegurðar sem hljóðfærið stendur fyrir í tónlistarsögunni, en kaldhæðnin er ekki langt undan. Allur salurinn reis á fætur þegar verkinu lauk og bravóköllunum ætlaði aldrei að linna. Sannarlega listrænn hápunktur hátíðarinnar og langþráður draumur varð að veruleika.

Eftir hlé var svo The Swan of Tuonela eftir Jean Sibelius og þar á eftir 7. sinfónía Rautavaara, Angel of Light.

Í kynningu Christians fyrir tónleikana þá var hann spurður að þeirri spurningu hvort að skandinavísk tónskáld ættu eitthvað sameiginlegt. Hann svaraði játandi og sagði að það helsta sem bindur norðurlandaþjóðirnar saman er vonin um ljós. Vetrarnóttin er dimm og sólin er svo mikilvæg í þær fáu klukkustundir sem hún skín birtu sinni á fólk. Það skilar sér í tónlist skandinava, þar sem meginþemað er darknætti en þegar nóttin er sem dimmust þá kemur einn ljósgeisli og um leið lítur allt betur út.

Þessi orð Christian minntu mig að sjálfsögðu á Ísland en ég er orðinn svo vanur ástandinu á Íslandi á veturna að ég var eiginlega hættur að taka eftir þessu. En ef maður hugsar aðeins um vetrarnóttina þá er náttúran einfaldlega að hvetja okkur til þess að gefast ekki upp, það kemur að því að nóttin víki fyrir deginum. Upplifun mín á sinfóníu Rautavaara var á þá leið, svartnætti lá yfir öllu eins og mara en inná milli glitti í einhvern ljósgeisla sem svo magnaðist og í hápunktinum í síðasta þættinum þá kom loks hin langþráða sólarupprás sem maður var búinn að bíða eftir allt verkið.

Hreint út sagt stórkostlegir tónleikar sem hreyfðu mikið við mér, verkin voru falleg og töluðu sterklega til mín og túlkunin var framúrskarandi.

Ég segi svo frá laugardeginum síðar.

Lifið heil.