300

Ef að allar tölur eru réttar á þessari bloggsíðu þá er þetta blogg númer 300. Merkur áfangi.

Nú flýg ég til Íslands eftir innan við 12 klukkustundir, og ég get ekki beðið. Ég hef ekki getað gert neitt af viti síðan á föstudaginn þegar ég spilaði á kvartet tónleikunum sem gengu bara ágætlega.

Ég hef reyndar náð að vinna smá að undirbúningi verkefnisins í febrúar en ég er byrjaður að missa hárið vegna leti fiðluleikaranna í skólanum, eða bara strengjaleikara almennt.

Það er alveg stórfurðulegt hve mismunandi viðhorf eru í gangi miðað við á hvaða hljóðfæri fólkið spilar á. Blásarar og slagverksleikarar segja annaðhvort já eða nei, annað hvort hafa þeir tíma eða ekki. Strengjaleikarar segja varla án undantekninga kannski nema að projectið veki hjá þeim þvílíkan áhuga. Og svo láta þessir blessuðu strengjaleikarar mann bíða í óvissu í 2 mánuði og segjast svo ekki getað tekið þátt, þannig að í staðinn fyrir að þurfa að redda 5 spilurum þarf ég að redda 15.

Og allir hljómsveitarstjórar segja sömu söguna, það er alltaf vandamál að fá strengjaleikara til að spila þó að þeir séu miklu fleiri.

Það er einhver ástæða fyrir þessum ólíku viðhorfum á milli hljóðfæraleikara og ég held að Barry Green, höfundur "The Mastery of Music" hafi hitt naglann á höfuðið. "To your right sits the first violinist, brainwashed from the beginning (as are all violinists) in the belief that he will be the next Heifetz or Perlman." Barry Green, Mastery of Music, p. 142, Broadway Books, 2003

Þetta er semsagt ekkert nýtt vandamál en hver er ástæðan fyrir þess?

Hvað verður til þess að kennarar leggja ekki meiri áherslu á mikilvægi þess að spila í hljómsveitum?

Og það sem er jafnvel mikilvægara, af hverju predika öðruvísi hljóðfærakennarar ekki mikilvægi þess að vera einleikari?

Einn mikilvægur þáttur í þessu eru tónlistarbókmenntirnar, svo mikið er til af úrvalsefni þar sem fiðlan er í einleikshlutverki og hægt er að vera með góðan sólistaferil en samt kunna bara 2-3 konserta af því að fólk borgar til þess að heyra konsertana.

Því er ekki farið með hin hljóðfærin nema með fáum undantekningum, og þá tel ég píanóið ekki með þar sem það er ekki fastur meðlimur í sinfóníuhljómsveitum.

Ég held að ég hafi hitt á dálítið mikilvægan þátt með fiðlukonsertana, fólk borgar til þess að heyra fiðlukonserta. Einleikarinn er oftast í aukahlutverki, aðalatriðið er konsertinn. Tchaikovsky fiðlukonsertinn heldur áfram að vera góð tónlist þó að lítt skólaður nemandi spili hann sómasamlega. Sem þýðir að sjálfsögðu að tækifærin til þess að sólistast eru þar fyrir fiðluleikara ef þeir ná sómasamlegu valdi á hljóðfærið.

Því er ekki farið með önnur hljóðfæri, nema kannski selló í sellókonsert Dvorak. Hljómsveitir vilja frekar hafa á prógrami sínu Mendelsohn fiðlukonsertinn með óþekktum einleikara en Haydn trompetkonsertinn með óþekktum einleikara.

Sú staðreynd leyfir manni að gefa sér að til þess að ná einhverjum smá einleikaraferli á fiðlu þá þurfi maður ekki að vera neitt sérstakur. Maður þarf ekki annað en að líta á þann fjölda einleikara á fiðlu sem er í heiminum.

Á önnur hljóðfæri þarf eitthvað miklu meira, sterka persónulega rödd og frumleika eins og sést kannski best með þeim Christian Lindberg, Hakan Hardenberger og Martin Fröst. Og þetta vita kennararnir og leggja þess vegna meiri áherslu á að kenna manni mikilvægi þess að spila með öðrum, og það sem meira er, njóta þess.

Vinkona mín í skólanum mínum er þessa dagana að undirbúa flutning á Sálmasinfóníu Stravinsky og Vorblótinu eftir sama höfund. Sú hljómsveit sem hún þarf er gígantísk, 6 horn, 6 trompetar, 2 túbur til þess að segja eitthvað, og jafnvel bassatrompet sem ég mun spila á.

Hún sendi póst á alla blásara skólans og 2 dögum síðar var hún búin að manna blásarastöðurnar, og sama með slagverkið. Hún er enn að reyna að redda strengjaleikurum.

Og það jafnvel þótt að verkefnið sé mjög spennandi, þessi 2 verk eru með þeim flottari í tónbókmenntunum og maður slefar við tilhugsunina um að spila þessi verk og er ég ansi spenntur fyrir því að spila á bassatrompet. Og það þrátt fyrir að projectið sé bara viku á undan mínu eigin projecti en tilhugsunin um að einhver annar fái að spila á bassatrompetinn í staðinn fyrir mig drífur mig áfram.

Auðvitað geri ég mér grein fyrir að þetta hljómi dáldið hart af minni hálfu og ég vil vera skýr með að ég álasa strengjaleikurunum ekki. Ég hins vegar hef margt við það að athuga hvernig þeim er kennt.

Það er sem áður að stórvirki tónbókmenntana eru sinfóníur og óperur og það þarf að vera mannskapur til þess að spila þessi verk og það þarf að vera til fólk sem hefur gaman að því að spila þau. Vinna saman til þess að búa til eitthvað stórkostlegt. Tónlist er list þar sem maður getur gleymt því að maður sé persóna og hún umbreytir manni í miðil sem túlkar það sem stendur á nótunum. Og þá er engin þörf fyrir egó.