Stór skali

Undanfarinn mánuð hef ég verið að glugga í bókinna The Mastery of Music eftir Barry Green og eins og svo margt annað hefur lestur bókarinnar fengið mig til að hugsa minn gang. Mest allt sem bókin snertir á er reyndar í takt við þá heimspeki sem ég hef iðkað undanfarið, mest undir áhrifum frá Arnold Jacobs og Christian Lindberg.

Einn punktur sem mig langar að fjalla aðeins um er mikilvægi þess að gera eitthvað á eigin forsendum, hvort sem það séu barneignir, vináttusambönd eða tónlistariðkun. Það eina sem ég fer fram á er að fólk staldri aðeins við og hugsi, ekki meira en það.

Í lífi hvers og eins eru ákveðnir einstaklingar sem eru mikilvægir manni og maður vill ekki valda vonbrigðum. Foreldrar, kennarar, vinir og ættingjar falla auðveldlega í þann hóp og er ég viss um að hver og einn geti án þess að hugsa sig mikið um talið upp 4 einstaklinga sem eru þeim það mikilvægir.

Oft vill það verða þannig að vilji til þess að valda einhverjum ekki vonbrigðum verði til þess að ákvarðanir eru teknar sem snúa gegn hamingju persónunnar sjálfrar en af því að búist er við ákveðnum hlutum þá lýtur maður oft vilja annarra. "My dad is a Yale man and therefore I am a Yale man." Einhver álíka barátta kemur fyrir í nær annarri hverri kvikmynd eða vel það. Þetta er inngróið í okkar menningu og það er bara mjög nýlega í mannsögulegu sjónarhorni þar sem fólk, allavega í hinum vestræna heimi, getur nokkurn veginn ráðið framtíð sinni sjálft.

Því miður þá er þetta valfrelsi oft eingöngu á yfirborðinu. Foreldrar eiga það til að skilyrða börnin sín, óafvitandi oftast nær, til þess að þau velji ákveðnar starfsstéttir frekar en aðrar og oft gengur það eftir. Börn tónlistarmanna feta yfirleitt í spor foreldranna og það er íslenskum ríkisborgurum engar fréttir, sjaldan fellur nú eplið langt frá eikinni. Sjaldan, ekki aldrei.

Það kemur nefnilega fyrir að börn taka upp allt aðra lífshætti en foreldrarnir og því miður gerist það enn þann dag í dag að því sé tekið af ósanngirni og jafnvel er börnum vísað af heiman. Fólki er semsagt refsað fyrir að vera nógu hugrakkt til þess að gera eitthvað sem stríðir gegn vilja þeirra sem eru þeim hvað mikilvægastir. Það á ekki að refsa fyrir slíkt, það á að verðlauna það.

Fyrsta myndin sem ég man eftir þar sem ég byrjaði að snökta óstjórnlega var Rómeó og Júlía, foreldrar mínir muna eflaust eftir myndum þar á undan, auðvitað man pabbi það ekki en hann man aldrei eftir myndum. Sú saga er öllum kunn en hún fjallar um nátengt efni. Það að maður sé tilbúinn til að takast við hatur af hendi eigin fjölskyldu til þess að geta verið með þeim sem maður elskar er virðingavert. Það að maður finni eitthvað yfir höfuð sem maður elskar er æðislegt og það á að virða það, sama hvernig hlutur það er. Maður verður að sýna fólki þá virðingu að geta valið og það verður sjálft að átta sig á því ef valið er rangt, því engin veit það í fyrstu hvort eitthvað sé rangt fyrir viðkomandi eða ekki.

Ég hef verið það heppinn að ég hef haft æðislega kennara í gegnum ævina og foreldra sem styðja mig í öllu sem ég geri. Vissulega hefði mamma eflaust viljað að ég yrði taugaskurðlæknir því þá myndi ég líklegast vinna mér inn aðeins meiri pening. Það voru ófáar samræðurnar þar sem hún spurði mig þvílíkt alvarleg á svipinn hvort þetta væri virkilega það sem ég vildi, ég sagði já þá og ég segi já núna. Það sem er mér svo mikilvægt er það að hún gaf mér þann kost að velja. Ég var reyndar löngu búinn að velja sjálfur. Ég fór á félagsfræðibraut í stað náttúrufræðibrautar til þess að losna við tímafreka stærðfræðiáfanga, ég mætti illa í skólanum og var einu sinni vikið úr skólanum fyrir að falla á mætingareinkunn, svo ekki sé minnst á upptökuprófið sem ég kláraði rétt til hálfs til þess að ég yrði nú ekki of seinn á æfingu með Sinfóníuhljómsveit Íslands.

Þegar ég lýt til baka þá eru nú margir hlutir sem ég er nú kannski ekki svo stoltur af hvað menntaskólagöngu mína varðaði, en ég fór í gegnum hana algjörlega á mínum forsendum. Ég ákvað að ég skyldi allavega klára skólann, eitthvað annað kom aldrei inní myndina. En hugurinn minn var alltaf einhvers staðar allt annars staðar en innan veggja MH, líka á kóræfingum. Ef ég hefði fengið að ráða á þeim tíma þá hefði ég nú hugsanlega bara hætt þessu veseni og eytt meiri tíma í það sem virkilega gerði mig ánægðan en ég varð að virða óskir foreldra minna. Þeim var svo sem sama um hvaða einkunnir ég fengi svo lengi sem ég kláraði námið, sem ég og gerði þó það hafi staðið tæpt, en engin man eftir því. Það sem skiptir mig máli er að ég kláraði menntaskólanámið, hvernig ég kláraði það er algjört aukaatriði. Þó ég hefði fengið 4,6 í meðaleinkunn hefði ég verið himinlifandi því ég var ekki að stefna á nám þar sem þær einkunnir væru metnar. Ég var tónlistarmaður að klára skítverkin svo ég gæti byrjað að njóta lífsins.

Nú nýt ég lífsins.

Ef það er eitt sem ég hef lært á minni stuttu ævi þá er það það að það er ekki hægt að þvinga fram árangur. Ég get fyrir mitt litla líf ekki brosað þegar mér er sagt að brosa og þess vegna brosi ég sjaldnast á myndum, mér líður hálf kjánalega við að brosa þegar ég hef kannski ekki yfir neinu að brosa. Árangur jafnt sem bros kemur þegar maður á síst von á því. Ég man einu sinni eftir því að köttur vinar míns dó, ég var mjög sorgmæddur yfir því en þegar ég sagði pabba mínum frá því þá gat ég ekki varist hlátri af einhverjum óskiljanlegum ástæðum. Það var bókstaflega ekkert fyndið við fregnirnar sem ég færði föður mínum en samt hló ég. Ég hef tekið eftir því sama gerast ansi oft í básúnuleik mínum.

Í nóvember á síðasta ári var gervi-prufuspil í básúnubekknum mínum. Daginn áður fór ég á mesta fyllerí lífs míns og ældi held ég fjórum sinnum um nóttina sem ég eyddi á dýnu á gólfinu hjá Kenneth. Ég fór svo heim um morgunin og ældi aftur áður en ég staulaðist í rúmið mitt með þvílíkan höfuðverk og var í rúminu þar til 10 mínútum áður en lestin mín færi. Ég kom í skólann á síðasta andartaki áður en tíminn byrjaði og ég rétt hafði tíma til að taka upp hljóðfærið áður en herlegheitin byrjuðu. Ég vissi það vel að mér leið herfilega og ég hafði engan tíma til að hita mig upp og ég var ennþá dáldið ógeðslegur en ég ákvað að vera ekkert að hafa áhyggjur af því og gera bara mitt besta. Ég gerði mitt allra besta undir kringumstæðunum og útkoman var sú að ég spilaði best allra þann daginn.

Það sem var mikilvægt í viðhorfi mínu þann daginn var að ég hafði engar áhyggjur af því sem hinir voru að gera. Þeir voru allir úthvíldir og vel upphitaðir en það skipti mig engu máli. Það eina sem skipti máli fyrir mig var ég. Ég gerði mitt besta og var svo heppinn að enginn gerði betur en ég þann daginn. En þótt að ég hefði verið áberandi verstur þá hefði það ekki skipt mig neinu máli, af því að ég gerði mitt besta. Ég spilaði á mínum eigin forsendum og væntingar annarra skiptu mig engu máli.

Vinkona mín sagði mér um daginn að ef stelpa er ekki hrifinn af strák þá mun ekkert sem hann segir eða gerir breyta því. Hún gæti gert sér upp áhuga en það væri samt ekki ekta. Ég hef gert mér upp áhuga á stelpum til þess að bregðast þeim ekki, mér líður hálf illa við að viðurkenna það en ég geri það til þess eins að aðrir læri af mistökum mínum. Sem ég veit að þið munuð ekki gera þar sem maður lærir yfirleitt ekki nema maður brenni sig sjálfur.
´
Skólinn minn er allur morandi í krökkum sem eru ekki ekta og eru eingöngu keyrð áfram af utanaðkomandi pressu, og þið megið vita að það er nóg af utanaðkomandi pressu í þessum blessaða tónlistarheimi. Nemendur leggja sig ótrúlega mikið fram til þess að gera kennarann sinn ánægðan í stað þess að virkilega hugsa sinn gang og gera það sem hjarta þess segir þeim að gera. Ég er ekki að hvetja fólk til þess að hlusta ekkert á kennarana sína en ég hvet fólk til þess að hlusta á sína eigin rödd. Hverjar eru ykkar forsendur til þess að spila á selló? Vill viðkomandi verða sólisti eða hljómsveitarspilari eða kennari? Hvað getur maður lært af kennaranum til að hjálpa manni í að verða sem bestur í því sem mann langar til að gera? En mann verður að langa það, eða jafnvel meira en að langa það, maður verður að þurfa það.

Ég hef ólæknandi þörf fyrir að verða góður músíkant, ég hef enga þörf fyrir það að geta spilað betur en aðrir á hljóðfærið mitt. Ég er ekki að leita að starfi, ég er að leita að lífstíl og ég þigg alla þá hjálp sem mér býðst. En fyrst og fremst þá lifi ég á mínum forsendum og reyni stanslaust að bæta mig, ekki bara sem básúnuleikara heldur sem manneskju.

Raymond sagði mér einu sinni að hvað maður væri þegar hljóðfærið væri tekið af manni segði það sem segja þyrfti um mann. Hvað er ég þegar hljóðfærið er tekið af mér, eða stjórnendaprikið, eða hljómfræðikunnátta mín? Hvernig mun ég líta á gjörðir mínar þegar ég er í láréttri stöðu við lok ævi minnar?

Þetta eru spurningar sem maður verður að spyrja sjálfan sig reglulega og vera heiðarlegur við sjálfan sig. Hvers virði er það að vera heimsfrægur ef maður missir af uppvexti barna sinna?

Eins og venjulega er mér nett sama hvort fólk sé sammála mér eða ekki, það sem er mikilvægt er að það taki afstöðu og ekki forðast heiðarleika þó svo að einhverjum gæti liðið illa yfir því. Það er samt mikilvægt hvernig maður orðar hlutina og umfram allt vera jákvæður.