Svefnörðuleikar

Ég á eitthvað erfitt með að festa svefn þessa nóttina. Veit ekki alveg hver ástæðan á að vera, vaknaði nú vel fyrir hádegi í dag og hreyfði mig ansi mikið miðað við venjulega. Eftir að hafa starað útí loftið í bráðum 2 tíma varð ég að rísa úr rekkju og gera eitthvað uppbyggilegt.

Ég, Jói og Grímur kíktum í Ríkis listasafnið í dag. Það er bara ansi inspírerandi að sjá sum þessara mögnuðu málverka. Þarna voru líka nokkrir rifflar frá 17. öld sem var gaman að sjá, en ég sá ansi góða mynd um þróun riffla á Discovery fyrir einhverjum vikum síðan.

Undanfarna daga er ég búinn að vera að lesa bókina "The Mastery of Music" eftir Barry Green. Alveg æðisleg bók sem fer systematískt yfir það hvernig hægt er að gera sem best tónlistarlega séð og bara í lífinu í heild.

Fólk í dag er allt of upptekið af því hvað annað fólk gerir. Hvað ertu að læra? Við hvað vinnurðu? Á hvaða hljóðfæri spilarðu? Hvar áttu heima? Með hvaða fótboltaliði helduru? Og svo mætti lengi telja.

Af einhverjum undarlegum ástæðum, að mér finnst, heldur fólk að ef það viti hvað annað fólk geri þá viti það hvernig manneskjur það sé. Þegar ég dey þá vil ég ekki að mín sé minnst á þann hátt að ég hafi verið tónlistarmaður nema að litlum hluta. Það er margt svo miklu mikilvægara en það sem maður gerir í lífinu til þess að eiga í sig og á.

Að skara fram úr í tónlist er að skara fram úr í því að vera manneskja.

Ég verð eiginlega að játa það að mér finnst voða fáir skara fram úr í tónlist, miklu færri en fólk almennt vill halda. Að skara fram úr er að setja viðmið sem mun haldast um ókomna tíð. Að skara fram úr er ekki að vera skárri en hinir sem eru að gera það sama á sama tíma.

Oftar en ekki þá er það einmitt þannig að þeir sem virkilega skara fram úr eru þeir sem eru hvað áhugaverðastir þegar hljóðfærin eða stjórnendaprikið er tekið af þeim. Hvernig er ég þegar ég er án básúnunnar?

Þetta er spurning sem maður verður að spyrja sig stöðugt og þrýsta á sjálfan sig að gera betur, því það má alltaf gera betur.

Þess vegna er svo mikilvægt fyrir tónlistarmenn að eiga sér önnur áhugamál hvort sem það sé vínsmökkun, frímerkjasöfnun eða fjallaklifur. Persónulega finnst mér miklu skemmtilegra að heyra hvað fólk gerir þegar það er í fríi.

Mér finnst nú sjálfum frekar sorglegt að þegar ég var í fríi síðustu viku á Íslandi þá gerði ég lítið annað en að æfa mig. Hvurslags frí er það? Reyndar er erfitt að fara í frí þar sem allt er svo kunnuglegt, ekkert nýtt að skoða og svo framvegis. Ég var nú samt upptekinn nær öll kvöld meðan ég var í Reykjavík og það er í fyrsta skipti sem það gerist hjá mér í langan tíma, þannig að ferðin var nú ekki til einskis.

Þið verðið að afsaka hvað þetta er allt samhengislaust hjá mér í þetta skiptið en stundum er nauðsynlegt að taka rökhyggjuna úr umferð, vaða úr einu í annað, eins og þegar mann dreymir.

Það er svo stórfurðulegt en svo ótrúlega gaman að þegar ég er hvað mest að vinna með rökhyggju, til dæmis með tónlistagreiningar, þá verða draumar mínir óraunverulegri og óraunverulegri. Það er eins og heilinn í mér er ósjálfrátt að finna eitthvað jafnvægi til þess að ég gangi nú ekki endanlega af vitinu. Ég er svo heppinn nefnilega að ég get munað marga drauma mína og þannig ráðið út úr þeim hverju ég þarf að breyta í minni tilveru til að virka betur.

Ef mig dreymir til dæmis það að ég sé að mjólka geit þá túlka ég það á þann hátt að ég verði að gefa mér meiri tíma til að vera út í þeirri litlu náttúru sem er hér í hollandi. Og ef mig dreymir að ég sé að æfa mig þá er það náttúrulega afar sterk ábending um að ég sé nú líklegast ekki að æfa mig nóg þá dagana. Fyrir tveimur nóttum dreymdi mig að ég væri í göngutúr, ég varð ekki rólegur fyrr en í dag þegar ég var búinn að labba mikið og lengi og draga grey Jóa og Grím með mér nær allan tímann.

Þannig eru draumar fyrir mér, eitthvað sem er ekki til staðar en verður að vera til staðar til þess að allt gangi nú sæmilega upp.

Jörðin leitast alltaf við að ná jafnvægi og mannskepnan er ekkert öðruvísi. Við verðum að vera opin fyrir þeim merkjum sem okkur berast og gera okkar besta til þess að túlka þau á réttan hátt. Merkin eru alls staðar en oftar en ekki tökum við ekki eftir þeim eða mistúlkum þau.

Ég var að fá þær fréttir í gær að hún Korka, fyrrum sambúandi minn, væri hætt á víólu. Hún er búin að fá nóg af svívirðilega miklum kröfum sem hún þarf stanslaust að lifa með. Mér finnst það náttúrulega mjög leiðinlegt því að hún er svo músíkölsk stelpan en svona fer tónlistarheimurinn því miður svo oft með fólk. Of miklar kröfur.

Það er nú einu sinni þannig að maður verður að gera hlutina á sínum eigin forsendum, ekki forsendum annarra. Hvorki foreldrar né kennarar hafa rétt til þess að ýta manni lengra út á brúnina en maður vill fara. Hlutverk kennara er að mörgu leyti að koma manni í skilning um það hvað til þarf til þess að ná einhverjum árangri. Gamla máltækið um það að kennarinn sýni nemendum dyrnar en nemandinn sjálfur þarf að ganga í gegnum þær. Því miður er það allt of oft sem nemendum er ýtt í gegnum dyrnar gegn þeirra vilja.

Frá unga aldri og langt fram á unglingsár eru krakkar í tónlistarnámi af því að þeim finnst það gaman. Ef einhverju barni finnst enn vera leiðinlegt í tónlistarnámi eftir 3 ár á að leyfa því að hætta annars gæti þróast algjör mótþrói gegn hljóðfæratónlist. Þegar líða tekur á unglingsárin virðist oft sem ánægjan víki í burtu fyrir útkomu skrímslinu. Nemendum er kennt til þess að verða eitthvað ákveðið, kennarar, hljómsveitaspilarar, kammertónlistarfólk, stjórnendur og svo framvegis. Sem sagt lokaútkoman segir til um það hvort að námið hafi verið gott eða ekki. Kennarar fá viðurkenningu á því hve margir nemendur þeirra fá störf við hljómsveitir. Mikið virðist miðast eingöngu við það sem stendur á blaðinu. En eins og í fóbolta þá fer leikurinn ekki fram á blaðinu.

Kennari sem kemur mörgum nemendum sínum í mikilvægar hljómsveitastöður hefur væntanlega eitthvað til brunns að bera en það segir eiginlega ekkert um það hvort að nemendur hans séu betir músíkantar fyrir vikið. Ég veit um margar vélar í bransanum og í of mörgum tilvikum kenni ég kennaranum algjörlega um útkomuna. Ef galdurinn við að vinna hljómsveitastöðu er að spila án nokkurra tilfinninga þá segi ég nei takk.

Kennari sem hins vegar kemur ekki endilega nemendum sínum í hljómsveitastöður heldur kannski frekar sem sjálfstætt starfandi tónlistarmenn eða kennarar og allir nemendur hans/hennar eru uppfullir af ást á fyrirbærinu tónlist þá er þar hrossið sem ég veðja á.

Ef ég verð kennari á háu stigi þá myndi mér þykja miklu vænna um þá sem myndu spila á básúnu af því að þeir elski að spila tónlist heldur en þá sem hugsa ekki um annað en að vinna næsta prufuspil. Tónlist er tónlist, það er ekki flóknara en það. Ef maður er svo heppinn að fá borgað fyrir að spila hana þá er það frábært. ef ekki þá er það enginn heimsendir.

Nobody is going to die if I miss this note!

Hve oft á mínum yngri árum taldi ég ekki röngu nóturnar og mistökin sem tónlistarfólk gerði. Nú hef ég sem betur fer þroskast aðeins, ég tek enn eftir mistökunum en þau skipta mig engu fokking máli. Tónlist snýst ekki um útkomu heldur um vinnsluferlið. "Music doesn´t take time, it takes place in time." sagði Stefan Solyom, snilldar hljómsveitarstjóri sem mun stjórna Sinfó í júní í Alpasinfóníu Strauss. Þessi orð hans hafa fests í minni mínu af þeirri einföldu ástæðu að þau benda á kjarna tónlistarinnar. Það skiptir ekki máli hve margar vitlausar nótur einhver spilar, það sem skiptir máli er fyrir hverju maður finnur þegar einhver spilar. Finnur maður fyrir gleði, sorg, pirring, ást? Ef maður finnur fyrir einhverju þá hefur músíkin þjónað tilgang sínum, vekja hjá manni einhverja tilfinningar. Tilfinningarnar þurfa ekki alltaf að vera mjög jákvæðar. Kraftur tónlistarinnar er fólki hulin ráðgáta en eitt er víst, þar sem orðin enda tekur tónlistin við.

Einn eftirminnilegasti fótboltaleikur sem ég hef séð er leikur Chelsea-Barcelona í Meistaradeildinni. Allir sem fylgjast með fótbolta muna eftir þeim leik. Chelsea komst í 3-0 á fyrstu 15 mínútunum. Barcelona minnkuðu muninn í 3-2 meðal annars með snilldarmarki Ronaldinho þar sem hann skoraði með tá. Það sem eftir lifði leiks yfirspiluðu leikmenn Barcelona Chelsea liðið en allt kom fyrir ekki, Chelsea náði að skora eitt drullumark undir lok leiksins og komust þar með áfram í næstu umferð. Útkoman fyrir mitt lið var slæm. En það skiptir engu máli í minningunni, það sem skiptir máli er hvernig mér leið á meðan leikurinn var í gangi. Þetta voru 2 af allra bestu liðum í heiminum að spila saman og fótboltinn var æðislegur. Þegar fótboltinn er æðislegur verður útkoman svo léttvæg.

Roy Evans fyrrum knattspyrnustjóri hjá Liverpool skammaði oft liðið þegar það vann, af þeirri einföldu ástæðu að liðið var ekki að spila góðan fótbolta. Ef hægt er að vinna fótboltaleik með því að spila ekki góðan fótbolta þá er hægt að vinna tónlistarkeppni og spila slæma tónlist, tónlistin jafnt sem fótboltinn geta verið án mistaka og fullkomin að því leyti en það þýðir ekki að tónlistin sé góð.

Bara um daginn sá ég Liverpool sigra Middlesborough 3-2. Það var grátlegur leikur og var ég ekki stoltur af mínum mönnum. Ég hefði frekar að þeir hefðu spilað eins og menn og tapað en spilað eins og aumingjar og unnið.

Því miður eru margir tónlistarmenn að spila eins og aumingjar og fá starfið að launum. Af því að þeir voru of hræddir til að taka þá sénsa í tónlistinni sem þarf til þess að gera hana spennandi þá fóru þeir öruggu leiðina og spiluðu frekar allar nótur réttar.

Þetta ástand er óþolandi. Og því miður er þetta ekki einskorðað við klassíska tónlist. Fótboltinn er að mörgu leyti svona líka. Lið kemst yfir 1-0 og tekur út af sóknarmann fyrir varnarmann og leggst í skotgrafir. Þetta kemur fyrir allt of oft.

Af hverju er þessu þannig farið? Jú, fólk hugsar almennt séð of mikið um árangur. Það er betra að vinna 1-0 heldur en að taka einhverja áhættu. Því miður er það ekkert betra fyrir áhangendur listarinnar. Fólk fer á völlinn til þess að skemmta sér, ef liðið vinnur er það bónus. Það sama gildir um tónleika. Fólk fer á tónleika til þess að skemmta sér, þetta er afþreying fyrir flest fólk. Af hverju eru tónlistarmenn þá að gera sjálfum sér lífið svo erfitt? Af hverju koma fleiri á tónleika með Kvennakór Reykjavíkur en á Sinfóníutónleika? Ef fólk væri að hugsa um gæði tónlistarflutnings þá færi það alltaf á Sinfóníuhljómsveit Íslands frekar en Sinfóníuhljómsveit Áhugamanna eða Fóstbræður. En fólk almennt séð hugsar ekkert svo mikið um gæði tónlistarflutnings, það hrífst af frumkraftinum. Gæði er ekki það fyrsta sem kemur upp í huga ungabarns. Það hugsar um hlutina mjög einfalt. Gott, slæmt, reiður, glaður, fallegt, ljótt, gaman, leiðinlegt. Ég hef farið á tónleika með forskólakrökkum þar sem var sett Íslandsmet í óhreinleika, en mér fannst það æðislegt. Af hverju? Jú, krakkarnir elskuðu að koma fram og spila fyrir foreldra sína og hrifu alla með sér. Þessir sömu foreldrar verða fyrir sömu áhrifum þegar þeir fara á tónleika hjá atvinnutónlistarmönnum. Annaðhvort er gaman eða leiðinlegt. Það er ekkert flóknara en það.

Ég hef aldrei á ævi minni farið á leiðinlega tónleika en komið út með bros á vör af því að óbóin voru svo samstillt. Og ég er lærður músíkant. Hvað um fólkið sem hefur ekki þá þekkingu að heyra hvort óbóin hafi verið samstillt, það hefur ekkert jákvætt um tónleikana að segja nema ef svo skuli vera að hárgreiðslan á konunni sem spilaði á selló á þriðja púlti hafi nú verið andskoti smekkleg.

Þið sem lesið bloggið mitt verðið að hjálpa mér að gera eitthvað í þessu. Það er eitt það skemmtilegasta í heimi að fara á inspíreðara sinfóníutónleika eins og það getur verið eitt það leiðinlegasta í heimi að fara á misheppnaða gamanmynd.

Valdið er fólksins,

Ari