Lyf

Allir sem hafa einhvern tímann kveikt á sjónvarpstæki vita hver Marion Jones er. Hlaupadrottning síðustu ára.

Nú hefur hún játað á sig misnotkun lyfja til að bæta eigin frammistöðu. Ekki í fyrsta skipti og ekki í það síðasta sem einhver freistast til þess.

Ég er þeirrar skoðunar að maður á ekki að taka nein lyf nema með læknisráði. Undantekning er kannski ein og ein parkódín.

Að nota lyf til að bæta eigin frammistöðu er mjög alvarlegt í mínum augum. Ekki bara í íþróttum heldur í tónlist líka.

Síðustu ár hafa svokallaðir beta-blokkerar verið mikið í tísku á meðal tónlistarmanna. Þetta er vægt steralyf og eftir því sem ég kemst næst er lyfið á bannlista hjá flestum íþróttasamtökum heims. Beta-blokkerar hindra áhrif boðefnanna adrenalíns og noradrenalíns á ýmis líffæri, s.s. hjarta og æðar. Í grófum dráttum þá með því að taka svona lyf þá hindrar lyfjatakin áhrif venjulegs stress. Þvílík guðsgjöf fyrir tónlistarmenn. Eða þannig.

Mesta hindrun tónlistarmanna í að ná árangri í starfi sínu er sviðs-skrekkur. Margir verða svo stressaðir að ekki er hægt að tala við þá og uppköst eru tíð. Stress er samt hægt að nýta sér á jákvæðan hátt.

Adrenalínið sem þýtur í gegnum æðar manns rétt fyrir mikilvæga tónleika sendir þau boð til hjartans að það þurfi að hraða á slætti sínum. Heilinn þarfnast meira súrefnis til að takast á við það sem er að fara að gerast. Öndun verður tíðari og óreglulegri og fyrir blásturshljóðfæraleikara getur það haft mjög neikvæð áhrif.

Það afsakar samt að mínu mati ekki notkun þessara lyfja. Það eru engar styttri leiðir að árangri og þetta er ávanabindandi. Það eru spilarar í Concertgebouw hljómsveitinni sem taka beta-blokkera fyrir æfingar og enn meira magn þegar það eru tónleikar. Það sem þeir eru að gera áhorfendum er óafsakanlegt. Vegna hræðslu um einhver kix þá troða þeir sig út af lyfjum. Það koma kannski ekki kix en það er engin sál í nótunum sem koma. Af því að það er ekkert adrenalín í gangi í líkamanum.

Pressa á tónlistarfólki í dag er hugsanlega svipuð og á íþróttafólk í fremstu röð. Æ yngri og ofmetnaðarfyllri hljómsveitastjórnendur með keppnisskapið í ofvirkni gera ómanneskjulegar kröfur til spilarana. Flest prufuspil í hljómsveitir í dag enda með því að enginn fær stöðuna. Er furða að einhverjir freistist til að losa sig við nokkrar stresskenndar feilnótur?

Þetta er óviðunnandi ástand en það virðist vera komið til að vera. Þá verður maður að aðlagast. Ef hjartað á manni ræður ekki við smá stress þá verður maður að þjálfa þessa blóðpumpu sem er ekkert annað en hver annar vöðvi. Það eru til menn sem geta hækkað líkamshita sinn eftir þörfum og það er bara spurning um þjálfun. Allir geta gert það en það skilur á milli góðra og frábærra hverjir leggja það á sig að þjálfa þetta.

Það hefur ekki farið fram hjá neinum unnenda klassískrar tónlistar að tónleikar verða æ verri. Allir spilararnir í hljómsveitinni spila allar réttar nótur en hræðslan við að gera mistök drepur niður allt músíkalítet. Það er ekkert skrýtið að flestir brassleikarar fara út í Jazzinn þar sem enn er vottur af spilagleði í andlitum spilara í virtustu stólunum.

Tónlistarfólk verður að gera sér grein fyrir því að tónlist er dægradvöl. Hún á að gefa fólki eitthvað. Ég móðgast ótrúlega mikið þegar ég hef lokið við að spila eitthvað og einhver áhorfandi segir: Rosalega varstu með góða intónasjón. Hvaða máli skiptir intónasjónin þegar öllu er á botninn hvolft? Voða litlu. Annað hvort náði maður til hlustandans eða ekki.

Kannski er ég allt of dómharður á allt og alla en ég vil að viðkomandi flytjandi snerti við mér. Mér er alveg sama hvort mér líki við það eða ekki, það er spurning um smekk. En ég geri þá kröfu að það sé einhver frásögn í gangi og enn betra er að hún sé áhugaverð. Það hvort eitthvað sé fallegt eða ljótt er alltaf smekksatriði og hafa verður í huga að öll tónlist er ekki falleg.

The main point of a composition is not beauty but intellectuality.

Eins og ég missi oft áhugann á fólki um leið og það opnar munninn.

Þessi útlitsdýrkun 21. aldarinnar er sko aldeilis ekki bundin við útlit fólks. Hljóðfæraleikarar eru vegnir og metnir út frá tónfegurð, tæknikunnáttu og fleiru í svipuðum dúr. Voða fáir tala um innri rödd listamannanna sem kemur í gegn. Yfirborðið er alltaf mikilvægara í dag.

Til að taka þetta saman þá stendur upp úr að maður á ekki að taka lyf nema maður sé veikur og hlusta á það sem fólk hefur að segja. Stærð brjósta og fegurð raddar eru ekki aðalatriðin.