Að komast í form

Eftir 2 þægilega æfingadaga á heimavelli er ég smám saman að komast í gott spila form á nýjan leik. Það er eiginlega þess virði að vera frá hljóðfærinu í viku þegar maður finnur fyrir gleðinni sem umlykur mann þegar maður byrjar að spila aftur.

Er núna byrjaður að undirbúa konsertinn með SÁ og skemmti mér konunglega við að finna öðruvísi fraseringar en hefðin segir til um, smávægilegi grunnur minn í indverskri rytmafræði hjálpar mér meira en ég hafði gert mér í hugarlund. Ég sé allt annað samhengi í tónlistinni þökk sé þessari tækni.

Fyrsti kaflinn í Larsson er ein stór kadensa. Kadensa merkir bókstaflega stopp, þannig að ekkert gerist í tónlistinni nema einhverjir flugeldar sem þjóna eingöngu þeim tilgangi að sýna lipurð einleikarans. Að gefa merkingarleysi merkingu er hægara sagt en gert. Með ítarlegri greiningu hefur mér tekist að finna rytma og hljóma-ójafnvægi sem ég get nýtt mér til að koma reglu á óregluna.

Verkið er 20. aldar tónlist í rómantískum stíl, krómantík er mikil en alltaf hægt að finna einhvers konar tónmiðju en þó að tónlistinni sé gefin stefna undir áhrifum frá hljómarytmanum og módúlasjónum þá vantar músíkalskt samhengi.

Lars-Erik Larsson er hægt að setja í flokk með sænskum þjóðar-rómantíkerum. Ekki ósvipað Jóni Leifs okkar íslendinga. Hann nýtir sér sænska þjóðlagatónlist í mörgum verka sinna, ekki jafn áberandi og hjá Erland von Koch en það er hægt að finna áhrif falin í verkum hans.

Með það í huga fann ég nokkra diska á bókasafni skólans og hlustaði á nokkra klukkutíma af sænskri þjóðlagatónlist. Ég var náttúrulega að verða brjálaður af lítilli tilbreytingu en mér tókst smám saman að kynnast tónlistinni nægilega vel til að geta nýtt mér þekkinguna í túlkun minni á konsertnum, þá aðallega fyrsta kafla, síðari kaflarnir segja sig eiginlega sjálfir.

Eitt aðaleinkenni sænskrar þjóðlagatónlistar er breyting á þungum slögum. Grunnrytminn er sá sami en áherslurnar færast til. 6/8 taktur er kannski í grunninnn þrískiptur en inn á milli kemur tvískiptur taktur, í seinni tíma tónsmíðum verða áherslurnar fjölbreytilegri en hafa það sameiginlegt að slögunum fækkar um eitt, 3-2. 4-3. 5-4 og svo framvegis.

Með ítarlegri greiningu hefur mér tekist að finna mörg svona dæmi sem voru mér algjörlega hulin. Hvort uppgötvun mín sé upprunalegt plan tónskáldsins mun ég aldrei vita en hvort sem þetta hafi verið meðvitað eða ómeðvitað þá er leyndur strúktúr í tónlistinni, og það er það sem tónlist snýst um, strúktúr. Ef ekki er strúktúr í tónlist þá fellur hún um sjálfa sig og það er hlutverk flytjanda að koma strúktúrnum til skila. En til þess að það sem er áhugavert á blaðinu verði áhugavert fyrir áheyrendur verður að sjálfsögðu að ýkja suma hluti og draga úr öðrum. Eins og góður sögumaður verður maður að fara hratt yfir sögu þegar ekkert spennandi gerist en þegar spennan kemur verður að koma öllum smávægilegustu smáatriðum til skila til þess að ná góðu taki á áheyrendum.

Ég er búinn að pæla mikið í Schubert 9 undanfarið, eins og hefur væntanlega ekki farið fram hjá neinum. Það sem er dáldið ótrúlegt er að Schubert 9 er miklu einfaldari í sníðum en Schubert 8. Það er visst afturhvaf til fornaldar í tónlistinni sem mér persónulega finnst vera eitthvað sem Brahms mun síðan taka upp. Það er stór gangur í tónlistinni sem minnir á endurreisnar tónlist og barrokk tónlist en ekki svo mikið á klassíska eða rómantíska tónlist. Þótt gangurinn sé hægur þá getur tónlistin sem slík verið mjög hröð. Með því að líta til baka tekst honum að halda áfram á óvæntan hátt.

jæja, nú er ég búinn að vera að blogga í nærri klukkutíma, tími til kominn að vinna smá.